W dniach 4-18 kwietnia 2013 r., pod kierownictwem dra Huberta Chudzio do Bradford i Leeds w Wielkiej Brytanii udała się czteroosobowa grupa złożona z pracowników Uniwersytetu Pedagogicznego oraz studentów (dr Adrian Szopa, mgr Alicja Śmigielska, Katarzyna Odrzywołek). Celem wyprawy na Wyspy było przeprowadzenie wywiadów ze świadkami historii, którzy przeżyli tragedię II wojny światowej, zesłani w ostępy Rosji Sowieckiej, przez Irak, Iran, Indie, Afrykę trafili na stałe do Wielkiej Brytanii. Kolejne wyjazdy są częścią projektu dokumentowania losów Sybiraków pt.
„Pokolenia odchodzą - relacje źródłowe polskich Sybiraków z Wielkiej Brytanii", realizowanego w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Oprócz prac dokumentacyjnych, pracownicy Uniwersytetu wzięli udział w uroczystościach związanych z rocznicą zbrodni katyńskiej.
Niezwykłą życzliwością wykazali się mieszkańcy Bradford i Leeds, tak „stara” jak i „młoda” emigracja. W Bradford nieocenioną pomoc okazali: Romana Pizoń – prezes Koła Weteranów, Waldemar Pniewski i Remigiusz Nowak – skupieni wokół Polish Community Center. W Leeds działania misji wspierali: ks. Jan Zaręba - proboszcz polskiej parafii, Magdalena Ions – prezes Rady Parafialnej, Marcin Zajączek oraz państwo Stanisławscy.
W ciągu dwóch tygodni spędzonych w Bradford i Leeds udało się utrwalić niezwykłe losy aż 46 osób. To kilkadziesiąt godzin bezcennych nagrań w formacie audio i video. Oprócz wywiadów do archiwum Centrum trafiły tysiące zdjęć oraz dokumentów świadczących o tragicznej historii naszych bohaterów. Wśród nich jest niezwykły kilkutomowy pamiętnik pani Krystyny. Niesłysząca Autorka opisała w nim swoją tułaczkę od Syberii przez Afrykę aż do Wielkiej Brytanii w roku 1948.
Podczas prac w Bradford, do Polskiego Ośrodka zgłosił się Thomas Flynn, pracownik Zakładu Oczyszczania Miasta. Wśród sterty śmieci znalazł pudełko zawierające rzeczy należące do Antoniego Jaworskiego, żołnierza II Korpusu (m.in. pagony, które świadczą o tym, że był saperem). Znalezione „skarby” zostały przekazane do Archiwum Centrum.
To tylko jeden z licznych przykładów świadczących o tym, jak ważne są prace dokumentacyjne. Misja zakończyła się przed dwoma tygodniami. Wczoraj otrzymano smutną wiadomość o śmierci pana Józefa Jaskota – Sybiraka, z którym nagrano wywiad w Bradford... Badania mają więc charakter ratunkowy. Za kilka lat będzie już bowiem za późno...
Efekty prac misji Uniwersytetu Pedagogicznego w Bradford i Leeds zostaną upowszechnione poprzez przygotowanie wystawy poświęconej niezwykłym losom Sybiraków, produkcję filmu dokumentalnego oraz wydanie publikacji z dołączoną płytą DVD.
Wszystkim, którzy przyczynili się do sukcesu misji w Bradford i Leeds serdecznie dziękujemy!
